آوای سیرت ؛فتانه مرادی//
کوچصفهان بهعنوان یکی از شهرهای باسابقه استان گیلان، با موقعیت جغرافیایی مهم و پیشینه تاریخی قابل توجه، طی سالهای اخیر وارد مرحلهای تازه از ساماندهی کالبدی و خدمات شهری شده است.
شهرداری کوچصفهان که از دهههای گذشته و با شکلگیری ساختار رسمی مدیریت شهری فعالیت خود را آغاز کرده، امروز با هدایت رضا چربدست، شهردار فعلی کوچصفهان، و حمایت شورای اسلامی شهر، پروژههای متعددی را در حوزه بهسازی معابر، روشنایی، زیباسازی و توسعه زیرساختهای شهری دنبال میکند.
در قالب یک بازدید میدانی و گفتوگوهای رو در رو با شهروندان، شخصاً وارد شهر کوچصفهان شدم ؛ ورودی شهر که با المانی زیبا، خوشساخت و متناسب با هویت بومی منطقه طراحی شده بود، نمایانگرنخستین نشانههای توجه به سیمای شهری بود. المانهایی که با ترکیب بصری مناسب، رنگآمیزی هماهنگ و جانمایی دقیق، جلوهای چشمنواز ایجاد کرده بودند و بهدرستی نقش «پیشانی شهر» را ایفا مینمودند ورودی تا خیابانهای اصلی و کوچههای فرعی را پیمودم و پای صحبت چند نفر ازمردم نشستم تا تصویری بیواسطه و دقیق از عملکرد مدیریت شهری به دست آورم. آنچه در این میان به چشم آمد، ترکیبی از رضایت عمومی، مطالبهگری مسئولانه و امید به تداوم روند فعلی بود
نشانههای رسیدگی و نظم شهری قابل مشاهده است. خیابان ورودی شهر با عرض مناسب و آسفالت مطلوب، چهرهای آرام و سامانیافته به شهر بخشیده است. بلوار ورودی با گلکاریهای منظم و رنگآمیزی تازه جداول، هماهنگی بصری مطلوبی ایجاد کرده و در کنار المان شهری، تصویری آراسته از کوچصفهان ارائه میدهد. ترافیک نیز در ساعات حضور میدانی روان و بدون گرههای محسوس بود که نشان از مدیریت قابل قبول جریان عبور و مرور دارد.
با ورود به محلات مختلف، این نظم نسبی تداوم داشت. یکی از محورهای اصلی گفتوگو با شهروندان، موضوع روشنایی معابر بود. بسیاری از ساکنان از بهبود سیستم روشنایی کوچهها و خیابانهای فرعی ابراز رضایت کردند و آن را از اقدامات شاخص دوره فعلی مدیریت شهری دانستند. به گفته آنان، تعویض چراغهای فرسوده و نصب تجهیزات جدید روشنایی، علاوه بر ارتقای جلوه بصری شهر، نقش مؤثری در افزایش احساس امنیت در ساعات شب داشته است.
در حوزه زیباسازی نیز تغییرات ملموس است. رسیدگی به فضای سبز، ساماندهی نقاط نیمهتمام، رنگآمیزی جداول و توجه به جزئیات بصری در نقاط مختلف شهر، از جمله اقداماتی است که از سوی شهروندان مورد اشاره قرار گرفت. بسیاری معتقد بودند که نگاه مدیریت شهری تنها معطوف به خیابانهای اصلی نبوده و معابر فرعی و محلات کمتر برخوردار نیز در برنامه بهسازی قرار گرفتهاند؛ موضوعی که به تقویت حس عدالت فضایی در شهر کمک کرده است.
در کنار این اقدامات، یکی از مهمترین رویکردهای مدیریت شهری در این دوره، ورود علمی به مقوله مدیریت پسماند بوده است. از دو سال پیش آنالیز دقیقی از ترکیب زبالههای سطح شهر انجام شد تا سهم هر یک از اقلام پسماند مشخص و بر مبنای آن برنامهریزی اجرایی صورت گیرد. نتایج این بررسیها نشان داد شیشه و پسماند تر، بهویژه تفاله چای و میوه، سهم قابل توجهی در زباله شهری دارند؛ بر همین اساس تمرکز مدیریت شهری بر این دو بخش قرار گرفت. تفاله میوه از آبمیوهفروشیها و تفاله چای از رستورانها و کافهها بهصورت منظم جمعآوری میشود و بهطور میانگین هفتهای حدود ۵۰۰ کیلوگرم تفاله چای و میوه جمعآوری و به واحدهای دامپروری تحویل داده میشود. این اقدام علاوه بر کاهش حجم زباله تر، از دفن مستقیم این پسماندها جلوگیری کرده و آنها را به چرخه تولید بازمیگرداند. همچنین بهطور متوسط هفتهای حدود یک تن شیشه از سطح شهر جمعآوری و به چرخه بازیافت هدایت میشود که گامی مؤثر در کاهش زبالههای دفنی و صیانت از محیط زیست محسوب میشود. در بخش پسماند خشک نیز کاغذ و مقوا از داروخانهها، دفاتر ثبت اسناد، دفاتر فنی، ادارات و مدارس بهصورت مستمر جمعآوری میشود و همزمان آموزش تفکیک از مبدأ در مدارس با اجرای برنامههای فرهنگی و مسابقات آموزشی دنبال میشود تا دانشآموزان بهعنوان سفیران محیط زیست در خانوادهها نقشآفرینی کنند.
در حوزه زیرساختهای شهری نیز طی چهار سال گذشته اقدامات قابل توجهی در زمینه لولهگذاری فاضلاب شهری و هدایت آبهای سطحی انجام شده است. اجرای شبکههای جدید جمعآوری آبهای سطحی نقش مهمی در کاهش آبگرفتگی معابر و ارتقای بهداشت محیط ایفا کرده و بخشی از مشکلات سنواتی شهر را برطرف ساخته است.
از دیگر اقدامات شاخص این دوره، ساماندهی فضاهای رهاشده و تبدیل آنها به فضاهای عمومی پویا بوده است. در همین راستا پیادهراه سردار جنگل و پیادهراه فرهنگی–تجاری امام رضا بهعنوان دو محور شهری بازآفرینی شدند و با نصب المانهای نوستالژیک و کاراکترهای کارتونی دهه ۶۰ و ۷۰، حال و هوایی خاطرهانگیز برای شهروندان ایجاد شد که با استقبال خانوادهها همراه بوده است. این اقدام علاوه بر ارتقای منظر شهری، به افزایش تعاملات اجتماعی و رونق فضای عمومی کمک کرده است.
در حوزه فرهنگی نیز برگزاری چهار جشن عمومی چند هزار نفری با هدف افزایش نشاط اجتماعی، فضای همدلی و پویایی بیشتری در شهر ایجاد کرده است. همچنین در بخش زیرساختی، با امضای تفاهمنامه میان شهرداری و شرکت توانیر، تمامی کابلهای رشتهای برق در سطح شهر به کابلهای خودنگهدار تبدیل شد؛ طرحی که علاوه بر ارتقای ایمنی شبکه برق، به بهبود سیمای شهری و کاهش خطرات ناشی از فرسودگی کابلها انجامیده است.
با این حال، گزارش میدانی بدون انعکاس نقدهای شهروندان کامل نخواهد بود. در برخی نقاط، بخشهایی از پیادهروها دچار تخریب و کندهکاری بود که عبور و مرور عابران، بهویژه سالمندان و کودکان را با دشواری مواجه کرده است. عنوان شد که این بخشها در قالب طرحی جامع، در دست تعمیر و سنگفرش کامل قرار دارند و عملیات بهسازی پیادهروها بهصورت مرحلهای در حال اجراست. انتظار عمومی آن است که روند ترمیم و تکمیل پروژهها با سرعت و نظارت بیشتری دنبال شود تا مشکلات موقت به حداقل برسد.
جمعبندی مشاهدات میدانی نشان میدهد که مدیریت شهری کوچصفهان در حوزههای خدمات شهری، محیط زیست، زیرساخت، بازآفرینی شهری و نشاط اجتماعی، کارنامهای قابل دفاع ارائه کرده و توانسته رضایت نسبی و قابل توجهی در میان شهروندان ایجاد کند. استمرار این مسیر، توجه دقیق به جزئیات اجرایی و پاسخگویی شفاف به مطالبات مردمی، میتواند این سرمایه اجتماعی را تقویت کرده و آیندهای روشنتر برای کوچصفهان رقم بزند.
این گزارش حاصل حضور مستقیم در میدان، مشاهده عینی شرایط و شنیدن بیواسطه صدای مردم است؛ صدایی که در مجموع، از شهری رو به سامان حکایت دارد.
